Badanie szczelności powietrznej budynku metodą blower door - instrukcja pomiaru n50
Z punktu widzenia specjalisty ds. diagnostyki konstrukcji, szczelność powietrzna przegród jest tak samo istotna jak ich wytrzymałość mechaniczna. Niepohamowana infiltracja powietrza prowadzi nie tylko do strat energii, ale przede wszystkim do kondensacji wilgoci wewnątrz przegród betonowych i murowanych, co przyspiesza korozję zbrojenia i degradację betonu. Jak wskazano w materiale dotyczącym diagnostyki przecieków w konstrukcjach betonowych, nieszczelności często są przyczyną poważnych problemów eksploatacyjnych, które można wykryć łącząc metodę Blower Door z termografią betonu.
1. Cel badania i podstawa normowa
Badanie ma na celu określenie krotności wymian powietrza przy różnicy ciśnień 50 Pa (wskaźnik n50). Pozwala to na ocenę jakości wykonania izolacji oraz zlokalizowanie miejsc, przez które ucieka ciepło i penetruje wilgoć.
- PN-EN ISO 9972:2015-10: Właściwości cieplne budynków -- Określanie przepuszczalności powietrznej budynków -- Metoda pomiaru ciśnieniowego z użyciem wentylatora.
- WT 2021: Warunki Techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (określające wymagane limity szczelności).
2. Niezbędny sprzęt pomiarowy
| Element zestawu | Funkcja i parametry |
|---|---|
| Wentylator kalibrowany | Wytwarzanie nadciśnienia lub podciśnienia wewnątrz obiektu. |
| Manometr cyfrowy | Dwukanałowy pomiar różnicy ciśnień (budynek-otoczenie oraz ciśnienie na wentylatorze). |
| Regulowana rama z plandeką | Szczelne osadzenie wentylatora w otworze drzwiowym lub okniennym. |
| Kamera termowizyjna | Niezbędna do lokalizacji miejsc infiltracji (wsparcie diagnostyki zgodnie z zasadami termografii betonu). |
| Wytwornica dymu | Wizualizacja przecieków powietrza w trudno dostępnych miejscach. |
3. Procedura pomiarowa krok po kroku
- Przygotowanie budynku (Metoda 1 lub 2 wg normy): Należy zamknąć wszystkie okna i drzwi zewnętrzne. Wszystkie otwory wentylacji grawitacyjnej, kominowe oraz odpływy kanalizacyjne (syfony) muszą zostać szczelnie zamknięte lub zaklejone (zależnie od wybranej metody badania). Drzwi wewnętrzne w badanej strefie powinny pozostać otwarte, aby zapewnić swobodny przepływ powietrza.
- Montaż zestawu Blower Door: W wybranym otworze (najczęściej drzwi wejściowe) montuje się ramę z plandeką i wentylator. Urządzenie podłącza się do manometru i komputera z oprogramowaniem sterującym.
- Pomiar ciśnienia naturalnego: Przed uruchomieniem wentylatora wykonuje się pomiar wstępny różnicy ciśnień naturalnych, wynikających z wiatru i różnicy temperatur (wynik musi mieścić się w granicach normy, zazwyczaj < 5 Pa).
- Wytworzenie podciśnienia/nadciśnienia: Wentylator generuje ciśnienie w zakresie od ok. 10 do 60-70 Pa. Norma wymaga wykonania co najmniej 5-7 punktów pomiarowych w równych odstępach.
- Lokalizacja nieszczelności: Przy utrzymywanym stałym podciśnieniu 50 Pa, diagnosta dokonuje obchodu budynku. Wykorzystuje się tu kamerę termowizyjną (widoczne ciemne smugi zimnego powietrza) oraz wytwornice dymu. Jest to kluczowy etap przy diagnostyce przecieków w konstrukcjach, pozwalający wykryć np. nieszczelne styki płyt prefabrykowanych czy przejścia instalacyjne.
- Pomiar końcowy: Powtórzenie pomiaru ciśnienia naturalnego po zakończeniu pracy wentylatora.
4. Interpretacja wyników i limity
Wynikiem badania jest parametr n50, informujący ile razy w ciągu godziny następuje całkowita wymiana powietrza w budynku przy ciśnieniu 50 Pa. Wartości graniczne według polskich przepisów (WT 2021) prezentują się następująco:
| Rodzaj budynku / wentylacji | Wymagana wartość n50 [h⁻¹] |
|---|---|
| Budynki z wentylacją grawitacyjną | ≤ 3,0 |
| Budynki z wentylacją mechaniczną | ≤ 1,5 |
| Standard budownictwa pasywnego | ≤ 0,6 |
Jeśli wynik przekracza normę, konieczne jest wdrożenie działań naprawczych. Podobnie jak w przypadku badań pokryć dachowych, gdzie nieszczelność hydroizolacji dyskwalifikuje obiekt, tak nieszczelność powietrzna wskazuje na błędy wykonawcze w obrębie powłok uszczelniających, styków konstrukcyjnych lub stolarki otworowej.
Uwaga ekspercka: W diagnostyce konstrukcji betonowych, badanie Blower Door często ujawnia nieszczelności na stykach stropów ze ścianami oraz w miejscach kotwienia elementów konstrukcyjnych. Regularne łączenie tej metody z diagnostyką wycieków w konstrukcjach betonowych pozwala na kompleksowe zapewnienie trwałości obiektu i uniknięcie kosztownych remontów związanych z degradacją betonu pod wpływem wilgoci kondensacyjnej.